MADE Cymru yn mynd i bysgota!

Cofrestru i dderbyn cylchlythyr

Mae menter MADE Cymru Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant wedi’i dewis fel un o naw cyfranogwr ar gyfer cynllun ymchwil a datblygu a ariennir gan Lywodraeth Cymru o’r enw ‘Dangos Potensial Blockchain’. Mae Her Blockchain yn cael ei gyflwyno gan Blockchain Connected, rhan o Technology Connected, y rhwydwaith ar gyfer y diwydiant technoleg yng Nghymru. Gwahoddodd Blockchain Connected gwmnïau a sefydliadau o bob rhan o Ewrop i gyflwyno her a oedd ganddynt o amgylch themâu yr economi gylchol, datgarboneiddio, y gadwyn gyflenwi a hunaniaeth ddigidol, ac ymddiriedaeth. Mae tîm MADE Cymru yn cynnwys Y Cydymaith Ymchwil Odayne Haughton, Pennaeth Gweithredol MADE Cymru Graham Howe, a’r Athro Cyswllt yn PCYDDS Dr Carlene Campbell.  

Yna dewisodd tîm MADE Cymru Vizidox (VDX), datblygwyr API blockchain parod-i-fynd (plug & play), fel eu partneriaid technoleg i ysgogi manteision blockchain yn hawdd i fynd i’r afael â chynaliadwyedd pysgota drwy basbortau digidol yn seiliedig ar blockchain.  

Buom yn siarad ag Odayne Haughton am y prosiect a’i daith ddiweddar i harbwr Brixham. 

Pam wnaethoch chi benderfynu edrych ar y diwydiant bwyd môr fel rhan o’r her hon? 

Mae’r diwydiant bwyd môr yn un o sectorau marchnad mwyaf a hynaf y byd. Hwn hefyd yw’r rhwydwaith logistaidd hwyaf ar gyfer bwyd. Mae’r diwydiant yn cynnwys cadwyni cyflenwi byd-eang cymhleth sy’n creu nifer o heriau cymdeithasol ac amgylcheddol. 

Dywedwch wrthym ni am eich ymweliad â Harbwr Brixham? 

I mi’n bersonol, roedd y daith hon yn gyfle i ddeall yn iawn sut mae’r gadwyn gyflenwi’n gweithio. Ychwanegodd gymaint o werth i’r cyfarfodydd a’r trafodaethau yr oeddem wedi’u cynnal ar-lein yn datblygu modelau damcaniaethol.  

Roeddwn yn chwilfrydig i ddeall sut yr oedd agwedd a chanfyddiad rhanddeiliaid amrywiol (fel y pysgotwyr, y staff cefn swyddfa, y dosbarthwyr) tuag at arloesi, awtomeiddio a thechnoleg newydd. Gwnaeth yr ymateb cadarnhaol aruthrol pan esboniwyd y prosiect a sut y gallai fod o fudd i’r gwahanol randdeiliaid ar hyd y gadwyn gyflenwi argraff fawr arnaf a’m calonogi.  

Rhannodd y rhanddeiliaid amrywiol eu gwaith bob dydd a gwelais sut yr oedd pob cam yn digwydd yn effeithlon ac yn rheolaidd. Roedd cyffro, chwilfrydedd ac awydd i ddeall sut y gallai Technoleg Blockchain fod o fudd iddynt a gwneud eu gwaith yn fwy effeithlon. Roedd hyn o weithwyr y warws oedd yn didoli’r pysgod, i’r person â gofal am allforio’r ddalfa ar draws y ffiniau.  

Sut y gall technoleg wella’r diwydiant pysgota? 

Gwelsom pa mor gydgysylltiedig a rhyngddibynnol oedd y gadwyn gyflenwi gyfan, gallai un elfen yn methu arwain at gwymp yn y system gyfan. Fe wnaethom ni lwyddo i arsylwi’n fanwl ar heriau penodol pob rhanddeiliad, gan gynnwys rhannu rhywfaint o ddata nad yw’n gyfrinachol a lle mae’r gwallau’n digwydd fel arfer, yn enwedig wrth fewnbynnu data â llaw i’w tystysgrifau dal ac iechyd.  

Gallai llofnod coll gan swyddog iechyd yr amgylchedd ar eu tystysgrif iechyd i’w hallforio arwain at ddychwelyd y llwyth cyfan o fwyd môr a physgod, gan gostio miloedd o bunnoedd iddynt.  

Datblygwyd model damcaniaethol o ddatblygu pasbort digidol ar gyfer pob pysgodyn ond sylweddolwyd ei bod bron yn amhosibl tagio pob pysgodyn, ac uned fwy cywir o gynrychiolaeth ar gyfer y ddalfa fyddai tagio pob blwch gyda chod QR i sicrhau y gellir olrhain pysgod.  

Gwnaethom hefyd helpu gweithwyr swyddfa oedd yn mewnbynnu 100 llinell wybodaeth ar Excel drwy awtomeiddio’r broses gyda chod syml a gwasgu botwm.  

Rwy’n obeithiol ein bod wedi llwyddo i ychwanegu rhywfaint o werth at eu diwrnod! 

Sut mae’r profiad wedi newid eich canfyddiad o’r diwydiant? 

Mae fy argraff o bysgota wedi newid yn sylweddol gan fy mod yn credu o’r blaen ei fod yn broffesiwn anrhagweladwy. Fodd bynnag, fe’m haddysgwyd bod y cwmnïau pysgota mewn gwirionedd yn olrhain eu cychod a’r llwybrau y maent yn eu cymryd i ragweld y math o ddaliad y byddant yn ei gael, yn seiliedig ar y data a gofnodwyd ganddynt o’r blaen. O ystyried y rhagfynegiadau hyn, gallant ddechrau negodi contractau gyda’u darpar brynwyr cyn i’r cychod ddocio yn yr harbwr a oedd yn ddiddorol iawn i mi. Mae’r diwydiant pysgota yn ddiwydiant sy’n wirioneddol ddibynnol ar ddata a gall elwa’n sylweddol o arloesi, awtomeiddio ac olrhain pellach. 

Rhowch rai ffeithiau i ni am bysgod! 

Roeddwn wrth fy modd yn gwybod nawr y gwahanol systemau graddio sydd ar gael i raddio pysgod sy’n cael eu dal. E+ yw’r pysgod o ansawdd premiwm gydag estheteg berffaith, ac A a B yw’r ansawdd gwaethaf o bysgod a werthir am bris rhatach. Rydw i hefyd wedi dysgu sut i edrych ar lygaid y pysgod i weld pa mor ffres ydyn nhw, rwy’n gobeithio defnyddio’r sgiliau hynny y tro nesaf y byddaf yn siopa pysgod yn Tesco neu Morrisons! 

Rydw i hefyd wedi dysgu y gall yr un cilogram o fingrwn coch (red mullet) gostio £10-12 ond fel pob peth arall, mae’n £25 ar Ddydd Sant Ffolant, oherwydd y galw sylweddol amdano, felly mae hyn yn bendant yn wybodaeth dda i’w chael. Ar y cyfan, taith graff ac addysgol iawn! 

Dywedodd Aymeric V Bruneau, Swyddog Gweithredol Datblygu Busnes yn Vizidox (a phartner technegol yn y prosiect hwn), “Mae gan y diwydiant bwyd môr un o gadwyn gyflenwi fwyaf a hynaf y byd ar gyfer bwyd. Drwy gyfnewid â rhanddeiliaid allweddol, roeddem yn deall y gallai digideiddio a safoni fod o fudd mawr i’r diwydiant cyfan.  

Mae technoleg Blockchain mewn sefyllfa dda i gyflawni’r nodau hyn. Mae Vizidox (VDX) wedi cynllunio ateb i wella sicrwydd tarddiad, olrhain a thryloywder ar hyd y cadwyni cyflenwi hyn i wella effeithlonrwydd ac atebolrwydd.” 

Diolch i Martyn Youell o Waterdance Ltd a Chloe North o The Western Fish Producers Association am drefnu’r ymweliad ar gyfer timau PCYDDS a VDX a diolch i Barry Young o Brixham Trawler Agents Limited ac Alex Passmore o More Seafood Ltd am ein croesawu ac am rannu eu harbenigedd yn y diwydiant gyda lletygarwch gwych.  

Mae MADE Cymru yn cynnig cyrsiau sydd wedi’u cynllunio i gaboli sgiliau gweithgynhyrchwyr yng Nghymru. Ariennir yn rhannol gan Gronfa Gymdeithasol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru. Fe’u cyflwynir a’i hardystir gan Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant.