Economi Gylchol – sut mae Splosh yn ailfeddwl am wastraff plastig

Cofrestru i dderbyn cylchlythyr

Gan Angus Grahame, Sefydlydd Splosh

Y syniad

Deilliodd y busnes a sefydlais yn 2012 o syniad cychwynnol a gefais ar ôl ymweld ag archfarchnad. Roeddwn yna i ailgylchu, ac, wrth i mi roi’r plastig amrywiol o’n cartref yn y bin ailgylchu, gwelais fam ifanc yn dod allan o’r archfarchnad gyda throli llawn o union yr un poteli plastig. Fe’m tarwyd yn sydyn gan ryfeddod ac odrwydd yr hyn roeddwn yn ei wneud. Roeddwn yn mynd i fod yn prynu poteli’n union fel y rhai yr oeddwn yn eu hailgylchu mewn diwrnod neu ddau. Dyna pam y sefydlais i Splosh.

Beth rydym yn ei wneud

Rydym yn ei gwneud hi’n hawdd i’n cwsmeriaid dorri gwastraff plastig o ystod o gynnyrch y byddech yn dod o hyd iddynt yn eich cartref fel siampŵ, hylif ymolchi, cynnyrch golchi dillad, cynnyrch glanhau’r cartref a chynnyrch golchi llestri. Rydym yn gwerthu poteli y gallwch eu hail-lenwi’n syth i’n cwsmeriaid ac yna, unwaith yr ydych wedi prynu’r poteli a defnyddio’r cynnyrch (a gobeithio y byddwch wedi hoffi ei ddefnyddio), rydych yn talu i’w hail-lenwi.

Mae’r holl boteli’n wahanol, ond mae’r pecynnau ail-lenwi’n union yr un peth. Maent yn cyrraedd mewn bocs bach sydd yn ddigon tenau i ffitio trwy flwch postio. Yn y bocs mae pecyn sy’n dal ail-lenwad ar ffurf crynodiad. Caiff y crynodiad ei ychwanegu i’r botel ac mae cwsmeriaid yn ychwanegu dŵr, ei ysgwyd a’i gymysgu. Yr hyn sydd wedi bod yn arloesol gennym ydy gweithio allan sut i grynodi amrywiaeth o gynnyrch y cartref fel eu bod yn ffitio yn y bocs ail-lenwi. Nid yw hynny wedi bod yn hawdd. Nid yw troi hylif golchi llestri’n grynodiad yn fater mor syml â thynnu’r dŵr allan. Mae’n golygu ail-fformiwleiddio’r hylif yn llwyr.

Y manylion

Mae’n siŵr mai ein cynnyrch ni yw’r mwyaf technolegol flaenllaw yn y byd, yn enwedig yr hylif golchi llestri. Nid torri plastig allan yn unig sy’n bwysig i ni, rydym hefyd yn rhoi pwyslais ar werth a chyfleustra. Gallwn gynnig gwerth oherwydd bod ein holl becynnau ail-lenwi yn union yr un peth felly gallwn wneud arbedion sylweddol ac rydym yn fusnes fertigol integredig. Mae deunyddiau crai’n cyrraedd un pen a fan y Post Brenhinol yn cyrraedd y pen arall – nid oes unrhyw beth arall yn digwydd yn ein ffatri. Rydym hefyd yn cynnig y cyfleustra o danysgrifio, a gallwch archebu trwy ap sydd gennym.

Calon y busnes yw’r pecyn ail-lenwi. Pam mai plastig ydyw hwn os ydym eisiau torri gwastraff plastig allan? Mae dau brif reswm am hyn – rydym wedi arbrofi â phob opsiwn o ran ail-lenwi. Mae’n caniatáu i’r cynnyrch berfformio’n well ac mae nifer o resymau technegol pam mae system ail-lenwi pecyn yn darparu cynnyrch sy’n perfformio’n well a dyna beth y mae defnyddwyr ei eisiau. Mae hi hefyd yn system sy’n effeithiol o ran cost gan mai’r un pecyn ail-lenwi a ddefnyddir ar gyfer pob un o’n cynnyrch sydd yn caniatáu i ni fod yn gystadleuol o ran pris.

Yr heriau

Yr hyn sy’n anodd yw bod plastig yn ddeunydd da. Mewn sawl ffordd, mae’n well na chardfwrdd, ond mae gwastraff plastig yn beth ofnadwy. Felly, yr ateb amlwg yw peidio â thaflu plastig ac rydym ninnau’n meddwl mai’r ffordd o’i rwystro rhag cael ei daflu yw rhoi gwerth iddo. Os oes ganddo werth yna nid yw’n wastraff ac ni fydd yn cael ei ystyried yn wastraff ar ôl iddo gael ei ddefnyddio. A dyna sydd wrth galon ein busnes, nid ydym yn gweld plastig sydd wedi ei ddefnyddio unwaith yn wastraff, yn lle hynny, rydym yn ei weld yn adnodd.

Rydym yn annog ein cwsmeriaid i ddychwelyd y pecynnau am ddim. Pan gawn ni’r pecynnau nôl, rydym yn eu golchi a’u diheintio, ac yna rydym yn ceisio eu hail-lenwi. Rydym yn galw’r pecynnau’n ‘crinklies’ oherwydd eu bod wedi cael eu gwasgu – rydym yn eu gwerthu ychydig yn rhatach ac mae hyn wedi bod yn boblogaidd gyda chwsmeriaid. Yn y pendraw, ar ôl iddyn nhw gael eu defnyddio ddwywaith neu dair, mae’r pecynnau’n dechrau gollwng, ac nid ydynt mor addas i gael eu hanfon i’n cwsmeriaid felly rydym wedi dod o hyd i ffordd o ailbrosesu’r plastigau.

Y brif broblem gydag ailgylchu plastig yw bod plastigau’n cael eu cymysgu ac mae hynny’n golygu bod eu sortio nhw’n anodd iawn. Yn aml, maent yn troi’n wastraff neu’n cael eu llosgi. Ond y peth gorau allai ddigwydd i blastig yw ei fod yn cael ei lawr gylchu ond fe fydd yn ddu o ran lliw. Ein bwriad ni yw creu cynnyrch mwy gwerthfawr. Mae modd i ni wneud hynny gan nad yw ein plastigau ni’n gymysg ac felly rydym yn gwybod beth yw beth. Caiff ein plastig ei rwygo a’i olchi – mae hon yn broses yr ydym yn dechrau arni nawr. Rydym yn eu hanfon at bartner sy’n eu gronynnu. Caiff ei droi yn ôl yn stoc bwyd ar gyfer cynnyrch newydd. Mae gan y cynnyrch newydd yr un faint o werth ag unrhyw fersiwn newydd arall ar blastig.

Gwnaethom nwyddau fel crafwyr ia syml yn y gorffennol allan o becynnau sydd wedi eu hailbrosesu’n llwyr. Yr holl syniad yw ei fod yn mynd i fod yn weithred sy’n creu elw i ni yn ogystal â lles i’r amgylchedd. Unwaith mae’r cynnyrch yna sydd wedi ei ailbrosesu wedi cyrraedd diwedd ei fywyd, y syniad yw y gellir ei roi nôl yn y gymysgedd o ronynnau plastig a’i droi’n gynnyrch pellach. Rydym yn gwybod beth yw’r deunyddiau ac mae hynny’n ein caniatáu i weithio gyda nhw er mwyn eu hail-brosesu.

Beth nesaf?

Dyna sut rydym yn gweithredu. Wna i ddim dweud ei fod yn berffaith, rydym yn sicr ar siwrne ac mae’n siwrne lle rydym yn dysgu wrth fynd yn ein blaenau. Mae newidiadau parhaus yn digwydd ar hyn o bryd yn y diwydiant wrth iddo ddeffro i’r trychineb hwn o wastraff plastig sydd wedi ei seilio ar ddicter defnyddwyr. Mae newidiadau’n digwydd bellach – mae pecynnau’n aml haenog ar hyn o bryd ond fe fyddant yn un haen a fydd yn ei gwneud hi’n haws eu hailgylchu. Gobeithiaf, y byddwn ymhen amser yn gweld bod modd compostio’r pecynnau yn eich cartref.

Effaith meddwl yn gylchol

Mae economi cylchol yn mynd i fod yn bwysig iawn ac yn ganolog i sut mae ein byd yn gweithredu yn y dyfodol. Mae angen cymorth y llywodraeth arnom er mwyn cyflawni hyn. Y broblem ar hyn o bryd yw nad yw cost gwastraff, sef methiant yr economi llinol, yn cael ei chyfri’n rhan o elw a cholled busnes. Ac mi ddylai. Mae’r gost yn anferth a phe byddai’n cael ei chyfri, yna byddech yn gweld bod busnesau’n symud yn gyflymach o lawer i’r economi gylchol. Yn ein sector ni, mae cost anferth i boteli sy’n cael eu defnyddio unwaith ac sy’n cael eu taflu bob blwyddyn. Mae’n anodd ei chyfrif, ond mae’n sylweddol i’r amgylchedd. Dw i’n meddwl yr hoffwn weld ymrwymiad y llywodraeth i annog symud yn gyflym at economi cylchol.

Cymerwyd yr erthygl hon o gyfres o weminarau mewn cynhadledd ar ddiwydiant yn ystod diwrnod a drefnwyd gan MADE Cymru a Phrifysgol Cymru’r Drindod Dewis Sant ym mis Mehefin 2021. Mae MADE Cymru’n fenter a ariennir gan yr UE (trwy Lywodraeth Cymru) sy’n anelu at gynorthwyo a hybu gwneuthurwyr yng Nghymru trwy gyfrwng rhaglenni uwchsgilio ac Ymchwil a Datblygiad. Gallwch gael rhagor o wybodaeth ar www.madecymru.co.uk neu drwy e-bostio un o’r tîm yn [email protected]